Χρηματοδότηση τειχών και εκκλησιών με τις πρώτες καταγεγραμμένες κληρώσεις
Πριν οι λοταρίες ανήκουν στα κράτη, ανήκαν στις πόλεις. Αυτή η σελίδα ακολουθεί την κλήρωση από την αρχαία κλήρωση μέχρι τις δημοτικές λοταρίες της Φλάνδρας και της Ολλανδίας του δέκατου πέμπτου αιώνα, και ύστερα στο γενοβέζικο στοίχημα που έδωσε στο lotto τους ενενήντα αριθμούς του.
- περ. 400 π.Χ.
- 1ος αι. π.Χ.
- 1445
- 1500s
- 1550
Η κλήρωση ήταν τρόπος απόφασης, όχι τρόπος συγκέντρωσης χρημάτων
Οι παλαιότερες γραπτές αναφορές στην κλήρωση αντιμετωπίζουν την τύχη ως δίκαιο τρόπο επίλυσης ενός ζητήματος. Το Βιβλίο των Αριθμών περιγράφει τη γη της Χαναάν να μοιράζεται στις φυλές με κλήρο, και τα ευαγγέλια καταγράφουν στρατιώτες που έριξαν κλήρο για ένα ένδυμα κατά τη σταύρωση. Στην κλασική Αθήνα πολλά δημόσια αξιώματα συμπληρώνονταν με κλήρωση, και η πόλη χρησιμοποιούσε μια πέτρινη συσκευή με σχισμές, το κληρωτήριο, για να επιλέγει τυχαία τους δικαστές από τους πολίτες που είχαν δηλώσει συμμετοχή. Θραύσματα αυτών των συσκευών σώζονται και εκτίθενται στο Μουσείο Αρχαίας Αγοράς στην Αθήνα.
Η Ρώμη πρόσθεσε την ιδέα του βραβείου. Πλούσιοι οικοδεσπότες κατά τα Σατουρνάλια μοίραζαν δώρα, γνωστά ως apophoreta, με κλήρωση μαρκών, και οι καλεσμένοι έπαιρναν σπίτι ό,τι ανέγραφε η μάρκα τους. Ο Σουητώνιος περιγράφει τον Αύγουστο να απολαμβάνει τέτοια παιχνίδια στα δείπνα του, ενώ μεταγενέστερες αφηγήσεις συνδέουν τον αυτοκράτορα με μια δημόσια κλήρωση, των οποίων τα έσοδα διατέθηκαν για επισκευές στην πόλη. Λέγεται επίσης ότι ο Νέρωνας μοίραζε μάρκες με βραβεία κατά τη διάρκεια δημόσιων εορτών. Επρόκειτο για επιδείξεις γενναιοδωρίας. Οι καλεσμένοι δεν πλήρωναν τίποτα, και ο οικοδεσπότης δεν περίμενε τίποτα σε αντάλλαγμα πέρα από ευγνωμοσύνη.
Μια ιστορία που συχνά επαναλαμβάνεται στα σύγχρονα βιβλία λέει ότι ένα παιχνίδι που θύμιζε keno παιζόταν στην Κίνα επί δυναστείας Χαν και βοήθησε να χρηματοδοτηθεί το Μεγάλο Τείχος. Κανένα σύγχρονο έγγραφο δεν στηρίζει τον ισχυρισμό, και οι ιστορικοί τον θεωρούν μεταγενέστερο θρύλο. Το αναφέρουμε επειδή οι αναγνώστες το ρωτούν, όχι επειδή το αρχείο το επιβεβαιώνει.
Οι φλαμανδικές και ολλανδικές πόλεις έκαναν την κλήρωση δημόσια χρηματοδότηση
Τον δέκατο πέμπτο αιώνα οι πόλεις των Χαμηλών Χωρών αντιμετώπιζαν ένα γνωστό πρόβλημα. Τα τείχη, οι πύλες και τα αναχώματα χρειάζονταν συνεχή επισκευή, και οι νέοι φόροι μπορούσαν να προκαλέσουν αναταραχές. Μια δημόσια λοταρία πρόσφερε έναν άλλο δρόμο. Αντί να επιβάλλει την πληρωμή, η πόλη την προσκαλούσε, και όποιος αγόραζε εισιτήριο έπαιρνε μια μικρή πιθανότητα για βραβείο μεγαλύτερο από το ποσό που πλήρωσε.
Το πρώτο χρονολογημένο παράδειγμα που αναφέρουν οι περισσότεροι ιστορικοί προέρχεται από το L'Écluse, το λιμάνι που σήμερα λέγεται Sluis, κοντά στα σύνορα με το Βέλγιο. Ένα δημοτικό αρχείο με ημερομηνία 9 Μαΐου 1445 περιγράφει μια λοταρία που έγινε για τη χρηματοδότηση των τειχών και των οχυρώσεων της πόλης. Τα δημοτικά βιβλία των Γάνδης, της Ουτρέχτης και της Μπρυζ περιέχουν σχετικές αναφορές από τον ίδιο αιώνα, και ορισμένες αναφέρουν και στήριξη των φτωχών παράλληλα με τα οικοδομικά έργα. Τα αρχεία σπάνια μας λένε ποιος αγόρασε εισιτήρια, αλλά το εύρος των βραβείων δείχνει ότι συμμετείχαν τόσο έμποροι όσο και απλοί νοικοκυραίοι.
Ο τρόπος λειτουργίας ποίκιλλε, ωστόσο εμφανίζεται ένα κοινό μοτίβο. Οι αγοραστές έγραφαν το όνομά τους ή ένα σύντομο μότο σε ένα χαρτάκι, και όλα τα χαρτάκια έμπαιναν σε ένα δοχείο. Ένα δεύτερο δοχείο περιείχε χαρτάκια με σημείωση βραβείου ή κενά. Οι υπάλληλοι τραβούσαν ένα χαρτάκι από το καθένα ταυτόχρονα, ώστε κάθε όνομα να αντιστοιχεί σε ένα αποτέλεσμα μπροστά σε μάρτυρες. Όταν είχαν πωληθεί χιλιάδες εισιτήρια, η διαδικασία μπορούσε να διαρκέσει μέρες, και η δημόσια ανακοίνωση των αποτελεσμάτων γινόταν από μόνη της δημόσια τελετή.
Η ίδια η λέξη οδηγεί πίσω σε αυτή την περιοχή. Η αγγλική «lottery» συνήθως ανάγεται στο ολλανδικό loterij, που σχηματίστηκε από το lot, δηλαδή μερίδιο ή μερίδιο που αποδίδει η μοίρα. Η ίδια ρίζα βρίσκεται πίσω από το παλαιοαγγλικό hlot, γι' αυτό λέμε ακόμα για τη μοίρα κάποιου στη ζωή.
Ασήμι, ύφασμα και επισκευές εκκλησιών
Πολλές πρώιμες λοταρίες πλήρωναν σε είδος και όχι σε νόμισμα. Ασημικά, ταπισερί και τεμάχια λεπτού υφάσματος εμφανίζονται στους καταλόγους βραβείων, και τα πιο πολύτιμα αντικείμενα εκτίθεντο συχνά δημόσια πριν από την κλήρωση για να προσελκύσουν αγοραστές. Αυτό είχε νόημα σε πόλεις των οποίων ο πλούτος προερχόταν από το εμπόριο υφασμάτων. Επέτρεπε επίσης στους διοργανωτές να διαφημίζουν ένα εντυπωσιακό κύριο βραβείο, κρατώντας παράλληλα υπό έλεγχο το μετρητό κόστος.
Θρησκευτικοί και φιλανθρωπικοί σκοποί χρησιμοποιούσαν το ίδιο εργαλείο. Οι λοταρίες στις Χαμηλές Χώρες βοήθησαν να χρηματοδοτηθούν το νοσοκομειακό έργο και η συντήρηση εκκλησιαστικών κτιρίων, και μέχρι τον δέκατο έκτο αιώνα η πρακτική είχε εξαπλωθεί σε πόλεις σε όλη την Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Ορισμένοι αγοραστές συνόδευαν τις συμμετοχές τους με σύντομους στίχους ή μότο, και αρκετοί από αυτούς τους στίχους σώζονται σε ολλανδικά αρχεία. Προσφέρουν μια σπάνια ματιά σε αυτό που ήλπιζαν οι απλοί συμμετέχοντες, που συνήθως ήταν κάτι μετριοπαθές: μια προίκα, ένα χρέος ξεπληρωμένο, λίγη τύχη.
Το στοίχημα της Γένοβας για το συμβούλιο έδωσε στο lotto τους ενενήντα αριθμούς
Η Ιταλία ανέπτυξε διαφορετική μορφή. Στη Δημοκρατία της Γένοβας, τα μέλη των κυβερνητικών συμβουλίων επιλέγονταν εν μέρει με κλήρωση ονομάτων, και οι πολίτες άρχισαν να στοιχηματίζουν για το ποια ονόματα θα έβγαιναν. Οι ιστορικοί συνήθως περιγράφουν μια δεξαμενή ενενήντα υποψηφίων, από τους οποίους κληρώνονταν πέντε. Όταν οι εκλογές δεν ήταν αρκετά συχνές για να ικανοποιήσουν τη ζήτηση για στοιχήματα, οι διοργανωτές αντικατέστησαν τα ονόματα με τους αριθμούς από το ένα έως το ενενήντα, και το στοίχημα συνεχίστηκε χωρίς καμία εκλογή.
Αυτός είναι ο πρόγονος του ιταλικού lotto και πολλών παιχνιδιών που κληρώνουν πέντε αριθμούς από ενενήντα. Διέφερε από τη φλαμανδική δημοτική λοταρία με έναν σημαντικό τρόπο. Στη Φλάνδρα ο αγοραστής αγόραζε εισιτήριο με βάση έναν σταθερό κατάλογο βραβείων. Στη Γένοβα ο παίκτης επέλεγε αριθμούς, και η πληρωμή εξαρτιόταν από το πόσοι ταίριαζαν, πράγμα που καθιστούσε το εισόδημα του διοργανωτή λιγότερο προβλέψιμο. Οι κυβερνήσεις που αργότερα υιοθέτησαν το γενοβέζικο μοντέλο έπρεπε είτε να αποδεχτούν αυτόν τον κίνδυνο είτε να βάλουν όριο στις πληρωμές. Η Φλωρεντία και η Βενετία διεξήγαγαν κληρώσεις αγαθών τον ίδιο αιώνα, έτσι μέχρι το 1550 και οι δύο μορφές κυκλοφορούσαν στην ιταλική χερσόνησο.
Τι περιείχαν ήδη οι πρώτες κληρώσεις
Μέχρι τα μέσα του δέκατου έκτου αιώνα είχαν διαμορφωθεί τα περισσότερα στοιχεία της σύγχρονης λοταρίας: ένας δημόσιος σκοπός δηλωμένος εκ των προτέρων, ένα μερίδιο που κρατούσε πίσω ο διοργανωτής, μια κλήρωση μπροστά σε μάρτυρες και ένας κατάλογος βραβείων σχεδιασμένος να φαίνεται γενναιόδωρος. Αυτό που έλειπε από τις πόλεις ήταν η κλίμακα. Οι λοταρίες τους ήταν περιστασιακές εκδηλώσεις συνδεδεμένες με ένα μόνο έργο, και μια πόλη μπορεί να περνούσε χρόνια χωρίς να διοργανώσει άλλη.
Το επόμενο στάδιο ξεκίνησε όταν οι μονάρχες κατάλαβαν ότι η ίδια μέθοδος μπορούσε να εξυπηρετήσει ένα ολόκληρο βασίλειο. Αυτή η μετάβαση, από το δημαρχείο στο βασιλικό ταμείο, είναι το θέμα της σελίδας μας για τις βασιλικές και κρατικές λοταρίες. Όσοι ενδιαφέρονται για το πώς το γενοβέζικο παιχνίδι εγκαταστάθηκε στη ζωή των ιταλικών πόλεων μπορούν να συνεχίσουν με τις περιφερειακές παραδόσεις.
Οι πηγές για αυτή τη σελίδα περιλαμβάνουν το έργο των C. L'Estrange Ewen, Lotteries and Sweepstakes (1932), το έργο του John Ashton, A History of English Lotteries (1893) για το ευρωπαϊκό υπόβαθρο, υλικό του Μουσείου της Αρχαίας Αγοράς για το κλεροτήριο, τους Βίους των Καισάρων του Σουητωνίου και καταλόγους δημοτικών αρχείων στο Βέλγιο και στις Κάτω Χώρες.
Αυτή η σελίδα περιγράφει την ιστορία. Το ZuvaNeonFormul δεν πουλά εισιτήρια ούτε ενθαρρύνει το παιχνίδι. Οι λοταρίες απευθύνονται αποκλειστικά σε ενήλικες, και τα όρια ηλικίας διαφέρουν ανά χώρα.